NG Kerkorrel 100 jaar

Die Norman & Beard orrel van die NG Kerk is hierdie jaar 100 jaar in gebruik  – dit is in 1913 gekoop en geïnstalleer en op 2 Mei 1914 luisterryk in gebruik geneem!

Ds Lindo van Zyl Pieters se skriflesing was uit Psalm 150.  Hoe gepas: "Laat alles wat asem haal die Here prys"!  Met harde werk en fondsinsamelings, is die orrel aangekoop en word steeds in sy oorspronklike vorm in stand gehou.  Hoe reg was die Psalmdigter nie …. die orrel, die reuse blaasbalk met houtrame en “blaaie” oorgetrek met leer…..ja, blaasbalk vol ”asem” het Sondag onder die hande van die twee orreliste, Phillip Kruger, een van ons gemeenteseuns en Bouwer van Rooyen, saam met Danie Roux,  met die trompet, die Here geloof! 

Phillip Kruger, Marleen Haxton (ons orrelis), Bouwer van Rooyen en Danie Roux voor die orrel

Ria Kasselman, Marika Jansen van Rensburg, Phillip Kruger, Bouwer van Rooyen, Hantie Joubert,

Marie Fouche en voor sit Danie Roux.   Die volkspelers is almal van die Inspanlaer Boksburg

 

Die geskiedenis van die Norman & Beard-orrel van Boshof NG Gemeente

 Die gemeentelike sang in die kerk het vir geruime tyd onder leiding van 'n voorsanger plaasgevind totdat 'n harmonium in 1874 aangekoop is en wat vir agt jaar diens gedoen het totdat daar in 1884 'n orrel gebou deur Julius Strobel aangekoop is. Hierdie orrel het die gemeente vir byna 30 jaar goed gedien, maar teen 1912 is ernstig begin dink aan die vervanging daarvan.

In 1913 is die Norman & Beard orrel vir die aardige som van £900 gekoop en in die eerste helfte van 1913 in die kerk geïnstalleer. Dit is op 2 Mei 1914 in gebruik geneem met Prof P K de Villiers wat die inwydingsuitvoering gegee het. 

Die orrel lewer tot vandag steeds goeie diens. Die gewone roetine-aandag soos stem en skoonmaak is van tyd tot tyd gedoen.  In 1937 is dit teen 'n bedrag van £75 deur ene mnr Boot van Kimberley van 'n elektriese blaser voorsien en in 1954 het die kerkraad die firma Cooper, Gill en Tomkins gekry om dit teen 'n bedrag van £675 geheel en al op te knap. Die leerwerk bolangs is toe ook opgeknap en 50 skaapvelle ("extra strong leather") is vanaf Engeland vir dié doel bestel.  In 1966 is die orrel weer intens skoongemaak en is van nuwe vilt voorsien. In Junie 1983 is die blaasbalk van die orrel met leer oorgetrek teen 'n koste van R3 306.

Die orrel word twee keer per jaar gedurende herfs en lente (Maart/April en September/Oktober) met die wisseling van die seisoen gestem omdat dit 'n instrument is wat baie gevoelig is vir temperatuur-verskille. Aan weerskante van die speeltafel is deurtjies wat gesluit gehou word maar wat toegang tot die orrel se binnekant gee.  Daar is 'n nou “loop”-spasie om die blaasbalk (en daarvandaan  is die inskripsies hieronder genoem, ook te sien).

Interessantheidshalwe:  Aan elke kant, binne-in die orrel, word 'n emmer water gehou wat weekliks deur die koster hervul word om die voggehalte, terwille van die leerwerk, te behou.

In Augustus 2008, na 42 jaar, is die orrel weer intens skoongemaak.   Die orrel het 857 pype, groot en klein wat elkeen 'n noot verteenwoordig. Dit is 'n unieke orrel in dié opsig dat dit nog heeltemal oorspronklik is, afgesien van die windmotor wat in 1937 met 'n elektriese een vervang is.  Aan die einde van 2012 is die skaapleerbalgies met nuwe leer oorgetrek deur die huidige orrelstemmer, mnr Jan Elsenaar van Brandfort, 'n kenner by uitnemendheid van pyporrels. Dié balgies se funksie is om die klank vanaf die swell (groot orrel), na die pedale deur te gee (koppeling te bewerkstellig – daarom ook koppelbalgies genoem)

Dis ook een van die 135 historiese orrels wat almal tussen 1814 en 1914 gebou is en ingesluit is in die boek oor historiese pyporrels, The Pipe organ heritage of South Africa, wat in 2010 deur Prof Albert Troskie gepubliseer is.  Sy kommentaar: "Die orrel is van groot historiese belang en verdien sorgvuldige instandhouding.  Dit behoort nie verander of herbou te word nie, aangesien dit die gekiedkundige waarde daarvan sal benadeel".

Die orrel is opgerig voor die boog teen die agterste muur van die orrelgalery. Binne hierdie boog is die Hollandse woorde van 1 Petrus 4:12 in Gotiese letters van bruin, rooi en goud geskilder: "Want het Woord Gods is levend en krachtig."

Laer af, binne hierdie boog is 'n anker geskilder met die woorde van Romeine 5:5 daarby: "De Hoop beschaamt niet."

Albei bogenoemde is vandag steeds te sien teen 'n muur aan die binnekant van die orrel.

Marleen Haxton, huidige orrelis voor die orrel

Terug